Aile İçinde Sağlıklı İletişim Kurmak

Aynı evde yaşamak, her zaman birbirini anlamak anlamına gelmiyor. Gün içinde defalarca konuşuyor, aynı masaya oturuyor ve pek çok şeyi birlikte yapıyor olabiliriz. Buna rağmen bazen eşimizin, çocuğumuzun veya anne babamızın bizi anlamadığını düşünebiliriz.

Çünkü aile içi iletişim, yalnızca konuşmaktan ibaret değildir. Karşımızdaki kişinin ne söylediğini dinlemek, ne hissettiğini anlamaya çalışmak ve kendi düşüncelerimizi kırmadan anlatabilmek de iletişimin önemli bir parçasıdır.

Evde yaşanan iletişim sorunları çoğu zaman büyük olaylarla başlamaz. Cevapsız bırakılan bir soru, dinlenmeden verilen bir öğüt veya düşünmeden söylenen küçük bir söz zamanla kırgınlığa dönüşebilir. Bu nedenle aile içindeki iletişimi korumak için yalnızca tartışma anlarına değil, günlük hayattaki küçük davranışlara da dikkat etmek gerekir.

Aile yaşamına dair farklı konuların ele alındığı içeriklere Aile Rehberi üzerinden ulaşabilirsiniz.

Evde konuşmak her zaman anlaşmak değildir

Bazı ailelerde herkes konuşur fakat kimse birbirini gerçekten dinlemez. Bir kişi yaşadığı bir sorunu anlatırken diğer kişi hemen çözüm sunmaya, eleştirmeye veya kendi düşüncesini kabul ettirmeye çalışabilir.

Oysa insan bazen çözümden önce anlaşıldığını hissetmek ister.

Çocuğunuz okulda yaşadığı bir olayı anlatırken hemen ne yapması gerektiğini söylemek yerine önce onu dinlemek daha doğru olabilir. Eşiniz gününün yorucu geçtiğini söylediğinde konuyu küçümsemek yerine yaşadığı duyguyu anlamaya çalışabilirsiniz.

“Buna üzülmene gerek yok” demek iyi niyetli bir cümle gibi görünse de karşı tarafta farklı bir etki bırakabilir. Çünkü bu ifade, yaşanan duygunun gereksiz olduğu düşüncesini oluşturabilir.

Bunun yerine şöyle bir cümle daha sıcak gelebilir:

“Bu durumun seni gerçekten yorduğunu anlıyorum.”

Her zaman çözüm bulmanız gerekmez. Bazen sakin bir şekilde dinlemek, uzun bir konuşmadan daha etkili olabilir.

Dinlerken cevap vermeye değil, anlamaya odaklanmak

Bir kişi konuşurken çoğumuz farkında olmadan vereceğimiz cevabı düşünmeye başlarız. Karşımızdaki henüz sözünü bitirmeden savunmaya geçer veya kendi düşüncemizi anlatmak için uygun anı bekleriz.

Bu durumda dinliyor gibi görünsek de aslında konuşmanın önemli bir kısmını kaçırabiliriz.

Gerçekten dinlemek, kişinin yalnızca kullandığı kelimelere değil, anlatmaya çalıştığı duyguya da dikkat etmektir. Ses tonu, yüz ifadesi ve konuşurken seçtiği kelimeler, bazen doğrudan söylenmeyen birçok şeyi gösterebilir.

Aile üyelerinden biri konuşurken telefonu bir kenara bırakmak, yüzüne bakmak ve sözünü kesmemek basit ama değerli davranışlardır. Bu küçük hareketler, “Söylediklerin benim için önemli” mesajı verir.

Anlamadığınız bir konu olduğunda hemen yorum yapmak yerine sakin bir soru sorabilirsiniz:

“Seni doğru anladığımdan emin olmak istiyorum. Bu durumda seni en çok ne rahatsız etti?”

Böyle bir soru, konuşmanın tartışmaya dönüşmesini önleyebilir ve asıl sorunun daha açık şekilde ortaya çıkmasını sağlayabilir.

Suçlamak yerine kendi duygumuzu anlatmak

Aile içinde yaşanan tartışmalarda kullanılan bazı kelimeler sorunun önüne geçebilir. Özellikle “her zaman” ve “hiçbir zaman” gibi ifadeler, karşı tarafın kendisini savunmaya başlamasına neden olabilir.

“Beni hiçbir zaman dinlemiyorsun.”

“Her şeyi yine sen yanlış yaptın.”

“Sen zaten hiç değişmiyorsun.”

Bu tür cümleler yaşanan olayı konuşmak yerine kişinin karakterini hedef alır. Konuşmanın devamında iki taraf da kendisini haklı çıkarmaya çalışır ve asıl sorun geri planda kalır.

Daha sağlıklı bir iletişim için suçlayıcı ifadeler yerine kendi duygumuzu anlatabiliriz.

“Konuşurken sözüm kesildiğinde kendimi dinlenmemiş hissediyorum.”

“Bu sorumluluğu tek başıma üstlendiğimde yoruluyorum ve desteğe ihtiyaç duyuyorum.”

Bu cümlelerde karşı tarafı kötüleyen bir ifade yoktur. Yaşanan davranış ve bu davranışın oluşturduğu duygu anlatılır. Böylece konuşma, kimin hatalı olduğundan çok neyin değişmesi gerektiğine odaklanabilir.

Her konunun bir konuşulma zamanı vardır

Doğru bir konu, yanlış zamanda konuşulduğunda beklenenden farklı sonuçlanabilir. Yorgun, öfkeli veya yoğun olduğumuz anlarda düşüncelerimizi sakin şekilde anlatmak zorlaşır.

Eşiniz işten yeni gelmişken önemli bir tartışma başlatmak veya çocuğunuz bir sınava hazırlanırken uzun bir konuşma yapmak iyi bir zamanlama olmayabilir.

Konuyu tamamen ertelemek yerine konuşmak için ortak bir zaman belirlenebilir.

“Seninle önemli bir konu hakkında konuşmak istiyorum. Biraz dinlendikten sonra konuşabilir miyiz?”

Bu yaklaşım hem konunun görmezden gelinmediğini gösterir hem de iki tarafın daha hazırlıklı olmasını sağlar.

Ancak sürekli “Sonra konuşuruz” diyerek konuyu kapatmak da doğru değildir. Ertelenen konuşmaya gerçekten geri dönmek gerekir. Aksi durumda sorun çözülmez, yalnızca bir süreliğine üzeri örtülmüş olur.

Aile içi iletişim kurarken birbirini dinleyen anne, baba ve çocuk

Çocukların düşüncelerini önemsemek

Çocuklar aile içindeki konuşmalardan düşündüğümüzden daha fazla etkilenir. Yalnızca kendilerine söylenenleri değil, yetişkinlerin birbirleriyle nasıl konuştuğunu da gözlemlerler.

Anne ve babasının bir sorun karşısında bağırdığını gören çocuk, anlaşmazlıkların bu şekilde çözüldüğünü düşünebilir. Yetişkinlerin sakin şekilde konuştuğunu, gerektiğinde özür dilediğini ve birbirini dinlediğini görmek ise çocuğa farklı bir örnek sunar.

Çocuklarla iletişim kurarken yaşlarına uygun bir dil kullanmak önemlidir. Ancak yaşlarının küçük olması, duygularının önemsiz olduğu anlamına gelmez.

Bir çocuk arkadaşlarıyla yaşadığı bir sorunu anlattığında yetişkinler için küçük görünen olay onun için oldukça büyük olabilir. “Bunda üzülecek ne var?” demek yerine yaşadığı duyguyu anlamaya çalışmak daha doğru olur.

“Bu yaşadığın olay seni üzmüş gibi görünüyor. İstersen bana biraz daha anlatabilirsin.”

Bu tür bir yaklaşım, çocuğun ilerleyen yıllarda yaşadığı sorunları ailesiyle paylaşmasını kolaylaştırabilir.

Çocuklara her konuda karar hakkı vermek gerekmez. Ancak aileyi ilgilendiren uygun konularda düşüncelerini sormak, kendilerini değerli hissetmelerine yardımcı olur.

Tartışma sırasında geçmişi sürekli açmamak

Aile içindeki anlaşmazlıkların büyümesinin nedenlerinden biri, konuşulan konuyla ilgisi olmayan eski sorunların yeniden gündeme getirilmesidir.

Bugünkü bir sorunu konuşurken aylar önce yaşanan başka bir olayın hatırlatılması, asıl konunun kaybolmasına neden olur. Kısa süre içinde iki taraf da eski kırgınlıkları sıralamaya başlayabilir.

Bu nedenle mümkün olduğunca tek bir konu üzerinde kalmak daha faydalıdır.

Örneğin evdeki görev paylaşımı konuşuluyorsa, konuşmayı bu konuyla sınırlı tutmak gerekir. Geçmişte yaşanan başka bir sorun hâlâ önemliyse onun için farklı bir konuşma zamanı belirlenebilir.

Amaç geçmişi yok saymak değil, her sorunu kendi içinde ele almaktır. Böylece konuşmalar daha anlaşılır olur ve çözüm bulmak kolaylaşır.

Aile içi iletişim gerçekten dinlemekle başlar

Tartışma sırasında kısa süreliğine ara vermek bazen faydalıdır. İnsan öfkeliyken kırıcı sözler söyleyebilir ve sonradan pişman olacağı davranışlarda bulunabilir.

Ancak günlerce konuşmamak, karşı tarafı yok saymak veya iletişimi ceza olarak kesmek farklı bir durumdur. Bu davranış sorunu çözmez ve aile içindeki mesafeyi artırabilir.

Konuşmaya ara verilmesi gerekiyorsa bunun nedeni açıkça söylenebilir:

“Şu anda sakin düşünemediğimi hissediyorum. Biraz kendime zaman ayırıp akşam bu konuyu konuşmak istiyorum.”

Bu cümle karşı tarafın belirsizlik yaşamasını önler. Aynı zamanda konuşmanın tamamen kapatılmadığını gösterir.

Ara verdikten sonra söz verilen zamanda konuya geri dönmek, güven duygusunun korunması açısından önemlidir.

Teşekkür etmek aile içinde de gereklidir

İnsanlar çoğu zaman yabancılara karşı daha nazik, aile üyelerine karşı ise daha dikkatsiz davranabilir. Evde yapılan işler zamanla görev gibi görülür ve gösterilen emek fark edilmemeye başlanır.

Oysa aile içinde de teşekkür etmek ve takdir göstermek gerekir.

“Bugün bana yardım ettiğin için teşekkür ederim.”

“Bu konuda gösterdiğin çabayı fark ettim.”

“Beni dinlemen benim için önemliydi.”

Bu cümleler çok basit görünse de aile içindeki havayı değiştirebilir. İnsanlar emeklerinin fark edildiğini hissettiklerinde kendilerini daha değerli ve yakın hissederler.

Takdir ederken yalnızca büyük başarıları beklemek gerekmez. Günlük yaşamda gösterilen küçük çabalar da görülmelidir.

Özür dilemek saygınlığı azaltmaz

Aile içinde hata yaptığımızı kabul etmek bazen zor olabilir. Özellikle anne ve babalar çocuklarından özür dilediklerinde otoritelerini kaybedeceklerini düşünebilir.

Oysa samimi bir özür, kişinin değerini azaltmaz. Aksine yaptığı davranışın sorumluluğunu alabildiğini gösterir.

“Özür dilerim ama sen de beni kızdırdın” şeklindeki bir cümle gerçek bir özür gibi hissedilmeyebilir. Çünkü sorumluluk tekrar karşı tarafa yüklenir.

Daha açık bir özür şöyle olabilir:

“Konuşurken sesimi yükselttiğim için özür dilerim. Öfkeli olsam da bu şekilde davranmam doğru değildi.”

Çocuklar yetişkinlerin özür dilediğini gördüğünde hata yapmanın dünyanın sonu olmadığını, ancak hatanın sorumluluğunu almak gerektiğini öğrenir.

Birlikte geçirilen zamanın niteliği önemlidir

Aile üyeleri gün boyunca aynı evde bulunabilir fakat birbirleriyle gerçek anlamda zaman geçirmeyebilir. Herkesin farklı bir ekrana baktığı bir akşam, fiziksel olarak birlikte olunsa da iletişim açısından yeterli olmayabilir.

Birlikte geçirilen zamanın uzun olması gerekmez. Önemli olan o sırada gerçekten birbirine odaklanabilmektir.

Akşam yemeğinde telefonları bir kenara bırakmak, kısa bir yürüyüşe çıkmak veya günün nasıl geçtiği hakkında sohbet etmek aile üyelerini birbirine yaklaştırabilir.

Bu zamanı zorunlu bir aile toplantısına dönüştürmek yerine doğal hâle getirmek daha iyidir. Herkesin keyif aldığı küçük alışkanlıklar oluşturulabilir.

Aile yaşamıyla ilgili farklı önerilere Aile Yaşamı kategorisinden ulaşabilirsiniz.

Her aile kendi iletişim dilini oluşturur

Her ailenin yapısı birbirinden farklıdır. Bazı aileler duygularını kolayca ifade ederken bazıları daha sessiz olabilir. Bazı insanlar konuşarak, bazıları ise davranışlarıyla sevgisini gösterir.

Bu nedenle sağlıklı iletişimin herkese uyan tek bir şekli yoktur. Önemli olan aile üyelerinin birbirlerinin ihtiyaçlarını anlamaya çalışmasıdır.

Bir aile için her akşam birlikte yemek yemek önemli olabilirken başka bir aile için hafta sonu yapılan uzun bir kahvaltı daha anlamlı olabilir. Burada önemli olan, iletişimin tamamen tesadüfe bırakılmamasıdır.

Aile içinde herkesin rahatça konuşabildiği, dinlenildiğini hissettiği ve hata yaptığında aşağılanmadığı bir ortam oluşturmak zaman ister. Bu değişim bir günde gerçekleşmez. Ancak günlük hayatta gösterilen küçük çabalar zamanla daha güçlü bir aile bağına dönüşebilir.

Sağlıklı iletişim kusursuz olmak değildir

Sağlıklı iletişim kuran aileler hiç tartışmayan aileler değildir. Fikir ayrılıkları her ilişkide yaşanabilir. Önemli olan anlaşmazlık sırasında saygının tamamen kaybolmamasıdır.

Bazen yanlış cümleler kurabilir, karşımızdaki kişiyi dinlemeden tepki verebilir veya öfkeyle konuşabiliriz. Bu durum iletişimin tamamen başarısız olduğu anlamına gelmez.

Yanlış davranışı fark etmek, özür dilemek ve bir sonraki konuşmada daha dikkatli olmaya çalışmak da sağlıklı iletişimin bir parçasıdır.

Aile içi iletişim, büyük ve kusursuz davranışlardan çok günlük hayatta tekrar edilen küçük alışkanlıklarla güçlenir. Birbirini dinlemek, teşekkür etmek, konuşmak için doğru zamanı seçmek ve kırıcı olmadan düşüncelerini anlatmak bu alışkanlıkların başında gelir.

Aile üyelerinin birbirini değiştirmeye çalışması yerine anlamaya çalışması, evdeki iletişimin daha sıcak ve güvenli hâle gelmesine yardımcı olabilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Aile içinde sürekli tekrarlanan ciddi iletişim sorunları, şiddet, tehdit veya güvenlik riski bulunması durumunda yetkili kurumlardan ya da uygun bir uzmandan destek alınmalıdır.

Bu yazıya tepkin ne?

0 Beğendim 0 Sevdim 0 Komik 0 Vay Be 0 Üzücü 0 Sinir